TOV Hamme De Bunt 4

Durmevallei

Voordat de Durme uitmondt in de Schelde, schrijft ze haar eigen verhaal. En die historie zit vol gedaanteverwisselingen! Doorheen de eeuwen werd De Durme namelijk meermaals naar de hand gezet van de mens. Die ingrepen hebben de natuurlijke waterloop opmerkelijk van uitzicht doen veranderen. Wie zou ooit denken dat de Durme in een ver verleden een druk bevaren rivier was, wanneer je nu haar sterk verzande bedding ziet?

Foto boven © Toerisme Oost-Vlaanderen
Foto's onder © André Verstraeten

Durmevallei 9 c André Verstraeten
Durmevallei 5 c André Verstraeten
Mirabrug Durme c Wim Van den Borre

Onthoofde rivier

Hoewel we tegenwoordig met de naam 'De Durme' enkel spreken over het stuk rivier vanaf de samenvloeiing van de Zuidlede en de Moervaart (Daknam, Lokeren) tot de monding in de Schelde (Tielrode), situeren de natuurlijke bronnen van de Durme zich een heel eind verder in West-Vlaanderen. Onder meer door de aanleg van de Sassevaart in 1547 en het Kanaal Gent-Terneuzen tussen 1823 en 1827, werd de Durme afgesneden van haar bron en bovenloop. Daarnaast werd na een aantal overstromingen in de Durmevallei - waarbij zelfs het centrum van Lokeren onder water kwam te staan - beslist om de rivier af te dammen ter hoogte van het Molsbroek om de invloed van de getijden vanaf dat punt te stoppen.

Doordat de rivier 'onthoofd' werd van haar bron en bovenloop, is er niet voldoende stroming om het zand dat met het opkomende tij via de Schelde wordt aangevoerd, terug af te voeren richting zee. De verzanding die hiermee gepaard gaat, zorgt ervoor dat De Durme een heel eigen uitzicht heeft gekregen.

Foto © Wim Van den Borre

Durmevallei 20 mascaret uniek in Belgie c André Verstraeten

Mascaret

Geheel typisch aan de Durme bijvoorbeeld, is het fenomeen van de mascaret. De afdamming van de Durme zorgde ervoor dat het stuk tussen de dam en de Schelde een getijdengeul van de Schelde is geworden. Daar kan je soms, bij springtij, een vloedbranding of mascaret van enkele tot dertig centimeter hoog waarnemen wanneer de stroming wisselt van aflopend naar oplopend water. Dit zeldzame natuurfenomeen is uitzonderlijk in Europa. In België is de Durme de enige plek waar je een mascaret kan zien! Bij gelegenheid kan je het vloedgolfje bewonderen samen met een gids en andere enthousiastelingen. Een tijdje geleden maakte TV Oost hierover een leuke nieuwsreportage.

Foto © André Verstraeten

Bekijk de reportage
Durmevallei 24 c André Verstraeten

De schorren van de Durme

Wist je dat we in de Scheldevallei ook Vlaamse mangroven hebben? Aan de monding van de Durme, op de rechteroever van de Schelde (bekijk een kaartje), vormen riet en wilgen een ondoordringbaar woud net als in de tropen. Het gaat om een van de weinige zoetwaterschorren die ons land nog telt, naast de Vlassenbroekse Schorren en het Groot Schoor. Je kan ze goed zien vanop de Durmedijk.

Foto © André Verstraeten

Meer weten
Vilda Pompstation in De Bunt Yves Adams

De Bunt

De Schorren van de Durme maken deel uit van het Sigmagebied De Bunt. In de Bunt, dat zowel aan de Schelde als aan de Durme ligt, wordt een gecontroleerd overstromingsgebied met gereduceerd getij aangelegd door het Sigmaplan. Het wordt er heerlijk wandelen en fietsen op de dijken, met mooie uitzichten over de getijdennatuur. Bovendien zullen een speelbos, een domeinbos en fraaie uitkijkpunten van De Bunt een echte trekpleister maken!

Foto Yves Adams © Vilda

Sigmaplan De Bunt
Vilda 89376 Yves Adams Bulbierbroek en Hof Te Rijen

De Durmemeersen

Gespreid over het grondgebied van Zele, Waasmunster en Hamme, strekken zich de Durmemeersen uit. Vroeger werden deze waterrijke meersen afgevloeid door een pompgemaal en werd hier aan extensieve landbouw gedaan. Intussen is heel wat natuurrijkdom terug hersteld dankzij vzw Durme, die het natuurreservaat beheert.

Er zijn zowel verharde als onverharde dijken waar vooral wandelaars en trage fietsers een prachtzicht hebben over de uitgestrekte rietvelden, graslanden en broekbosjes met hun enorme diversiteit aan planten en dieren. Toppers hier zijn de zuidelijke dijk vanwaar je het beste overzicht hebt, het 'Bulbierbroek’ dat door het Sigmaplan wordt ingericht als wetland en het hooiland 'Ten Rieland', waar planten groeien die je praktisch nergens anders vindt omdat hier grondwater opwelt dat wordt vastgehouden in de venige bodem: gevlekte orchis, wilde bertram, addertong …

Foto Yves Adams © Vilda

Oude Durme David Samyn Toerisme Oost Vlaanderen

De Oude Durme

In de jaren dertig van de vorige eeuw werd deze oude rivierbocht tussen Hamme en Waasmunster afgesneden van de Durme. Het resultaat is een stukje slingerend water waar stroming en getijden zijn stilgevallen. Waardevolle natuur nam dit rustige plekje over. Wandelaars genieten er van de kalme wegjes en vissers hengelen er lustig op los. Het gebied is Europees beschermd als habitatrichtlijngebied omdat heel wat vogels, amfibieën en vissen hier een ideaal plekje vonden om zich te vestigen. Een taverne in een oude watermolen herinnert je aan vroegere tijden toen de getijden hier nog vrij spel hadden en de mens ervan gebruik maakte voor zijn maal­­­­­activiteiten.

Tussen deze oude, kronkelende meander en de rechtgetrokken Durme richt het Sigmaplan het Weijmeerbroek in, een 'wetland' dat tegelijk moet dienen als waterbuffer en als nat natuurgebied waar bloemenrijke hooilanden en rietkragen een plaats krijgen.

Foto David Samyn © Toerisme Oost-Vlaanderen

Lokeren Molsbroek 14 David Samyn tov

Molsbroek

Vlakbij het centrum van Lokeren vind je het Groot Molsbroek. Dit natuurgebied van 122 hectare bestaat uit een grote moerasvlakte met open water, elzenbroeken, rivierduinen, rietvelden en vochtige graslanden. Het valt dus niet te verwonderen dat watervogels hier graag vertoeven! Je kan ze makkelijk spotten vanaf de dijk die helemaal rond het gebied loopt. Ook bevers vonden vlot de weg naar Groot Molsbroek en er zijn zelfs al enkele waarnemingen geweest van de zeldzame otter. Wie de volledige lus van de dijk afwandelt, heeft ongeveer 4,5 km in de benen. Je kan de lus ook een stukje inkorten. Spring zeker even binnen in het bezoekerscentrum of test het blote voetenpad aan de insectentuin vlak naast het bezoekerscentrum eens uit.

Foto David Samyn © Toerisme Oost-Vlaanderen

Meer info
Infopunt durmevallei c Sigmaplan

Infopunt Durmevallei

Wees welkom in het infopunt van de Durmevallei op de Scheldedijk in Driegoten in Hamme, waar je alles te weten komt over het Sigmaplan en de natuur langs de Durme. Het infopunt is gratis te bezoeken na reservatie. Aanrader: je kan een bezoek aan het infopunt ook combineren met een gegidste wandeling, fietstocht of boottocht!

Meer info

Inspirerend boek

Meer weten over de Durmevallei? Blader dan zeker eens door het kleurrijke lees- en kijkboek vol foto's en kaarten van de mede-oprichter van vzw Durme André Verstraeten: ‘De Durme, van Tielt tot Tielrode’.

Hamme De Bunt David Samyn Toerisme Oost Vlaanderen

Wandelen en fietsen

Ontdek al deze verschillende parels langs de Durme te voet of met de fiets. Verschillende bestaande wandelingen en fietstochten brengen je vlot langs de mooiste plekjes aan het water.

Wandelen in de Durmevallei Fietsen in de Durmevallei

Ook de moeite waard

Veer

In Tielrode vaart de laatste veerboot over de Durme.

Mirabrug

De Mirabrug op de grens van Hamme en Waasmunster, een beschermd monument, speelde een belangrijke rol tijdens de Eerste Wereldoorlog en dankt haar naam aan de verfilming van de roman De teleurgang van de Waterhoek van Stijn Streuvels. Nu is ze een populaire oversteekplaats voor wandelaars en fietsers.

Koolputten

Deze historische site waar vroeger putten lagen om steenkool in op te slaan, werd zeer mooi gerenoveerd tot B&B, restaurant en eventlocatie.

Beerkaai

Vroeger losten schepen, zogenaamde ‘beerschuiten’, menselijke uitwerpselen vanuit de steden Gent en Antwerpen om als mest te gebruiken op de akkers langs de Durme. Het Beerkaaihuisje (routebeschrijving), waar de beer gekeurd werd, is nu gerestaureerd en doet dienst als time-out plek voor jongeren. LIFE Sparc maakte een leuk filmpje waarin Elias Verbanck van Natuur en Bos van de Vlaamse Overheid in geuren en kleuren vertelt over de geschiedenis van deze plek. Gelukkig zijn de geuren hier spreekwoordelijk!

Meer deelgebieden

Benieuwd naar de andere deelgebieden van Rivierpark Scheldevallei? Ontdek ze hier.